Mỗi khi năm cũ dần khép lại, trong lòng người Việt lại nao nao chờ đón khoảnh khắc sum họp, đoàn viên bên gia đình. Giữa những ngày cuối năm tất bật, lễ tất niên trở thành một phong tục không thể thiếu, mang ý nghĩa nhìn lại chặng đường đã qua và chuẩn bị đón chào năm mới an lành, may mắn. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn tất niên là ngày nào, nên cúng tất niên vào ngày nào tốt hay làm mâm cơm tất niên vào ngày nào cho đúng phong tục. Bài viết dưới đây, Hoàng Long Event sẽ giúp bạn giải đáp đầy đủ, rõ ràng và dễ hiểu những thắc mắc này.
Tất niên là gì? Ý nghĩa của lễ cúng tất niên
Tất niên là nghi lễ truyền thống được người Việt thực hiện vào những ngày cuối cùng của năm âm lịch, với ý nghĩa kết thúc năm cũ – đón chào năm mới. Đây không chỉ là một lễ cúng mang tính tâm linh, mà còn là dịp để mỗi gia đình nhìn lại một năm đã qua, bày tỏ lòng biết ơn đối với thần linh, tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp cho năm mới.
Về mặt tinh thần, lễ cúng tất niên thể hiện:
- Lòng tri ân: Tạ ơn thần linh đã phù hộ gia đình bình an, công việc hanh thông suốt một năm.
- Đạo hiếu: Mời tổ tiên về sum họp, cùng con cháu ăn Tết.
- Sự gắn kết: Là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần, bỏ lại những muộn phiền của năm cũ.
Chính vì mang ý nghĩa quan trọng như vậy, nhiều người thường thắc mắc ngày tất niên là ngày gì, tất niên thường tổ chức ngày nào, hay cúng tất niên vào ngày nào tốt để vừa đúng phong tục, vừa đem lại may mắn cho gia đình trong năm mới.
Cúng Tất niên ngày nào, giờ nào tốt nhất?
Theo phong tục truyền thống, lễ cúng Tất niên thường được tiến hành vào chiều hoặc tối ngày 30 Tết (đối với năm đủ) hoặc ngày 29 Tết (đối với năm thiếu). Đây được xem là thời điểm trọn vẹn nhất để khép lại năm cũ, dâng lễ tạ ơn thần linh, gia tiên và chuẩn bị đón năm mới.
Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều gia đình có thể làm lễ cúng Tất niên sớm hơn để phù hợp với công việc, điều kiện sinh hoạt hoặc lịch trình đi lại cuối năm. Miễn là vẫn nằm trong những ngày cuối tháng Chạp và được thực hiện với sự trang nghiêm, thành tâm thì đều được xem là hợp lễ.
Ngày tốt cúng Tất niên năm Giáp Thìn
Trong tháng Chạp năm Giáp Thìn, có một số ngày đẹp, thuận lợi để làm lễ cúng Tất niên, cụ thể gồm:
- Ngày 26 tháng Chạp (tức 25/01/2025 Dương lịch)
- Ngày 28 tháng Chạp (tức 27/01/2025 Dương lịch)
- Ngày 29 tháng Chạp (tức 28/01/2025 Dương lịch)
Đây là những ngày được nhiều gia đình lựa chọn để cúng Tất niên sớm, vừa thuận tiện sắp xếp thời gian, vừa mang ý nghĩa cát lành.
Giờ tốt cúng Tất niên theo từng ngày
- Ngày 26 tháng Chạp: Giờ Thìn (5h – 7h), giờ Ngọ (11h – 13h), giờ Mùi (15h – 17h), giờ Tuất (17h – 19h).
- Ngày 28 tháng Chạp: Giờ Mão (7h – 9h), giờ Tị (9h – 11h), giờ Thân (13h – 15h), giờ Tuất (19h – 21h).
- Ngày 29 tháng Chạp: Giờ Thìn (5h – 7h), giờ Tị (11h – 13h), giờ Mùi (13h – 15h), giờ Tuất (17h – 19h).
Việc chọn giờ đẹp cúng Tất niên giúp buổi lễ diễn ra suôn sẻ, mang ý nghĩa cầu mong một năm mới hanh thông, gia đạo bình an.
Vì vậy, gia đình có thể linh hoạt chọn ngày và giờ phù hợp với hoàn cảnh, không nhất thiết phải quá cứng nhắc, miễn sao giữ được sự trang nghiêm và ý nghĩa tốt đẹp của lễ Tất niên.
Mâm cơm cúng Tất niên
Tùy theo điều kiện và phong tục của từng gia đình, mâm cơm cúng Tất niên có thể được chuẩn bị theo nhiều cách khác nhau. Một số gia đình chuẩn bị hai mâm cỗ gồm:
Mâm cúng trong nhà để dâng gia tiên
Mâm cúng ngoài trời để cúng trời đất, thần linh
Trong trường hợp không có điều kiện bày hai mâm riêng, gia đình có thể gộp chung thành một mâm cúng, nhưng cần chuẩn bị chu đáo, tươm tất và thịnh soạn hơn, thể hiện sự kính trọng và lòng thành.
Mâm cúng Tất niên miền Bắc
Mâm cơm Tất niên của gia đình miền Bắc thường mang đậm nét truyền thống, cầu kỳ và đủ vị, gồm:
- Bánh chưng hoặc xôi
- Giò lụa, giò xào
- Thịt gà luộc
- Nem rán
- Canh bóng nấu thập cẩm
- Thịt đông
- Canh móng giò hầm măng hoặc canh miến
- Dưa hành
Những món ăn này tượng trưng cho sự no đủ, sung túc và gắn liền với Tết cổ truyền.
Mâm cúng Tất niên miền Trung
Mâm cúng Tất niên của gia đình miền Trung thường phong phú, đậm đà và có sự giao thoa giữa truyền thống – địa phương:
- Bánh chưng hoặc bánh tét
- Canh măng khô ninh xương
- Cá chiên
- Chả ram
- Thịt đông
- Gà bóp rau dăm
- Dưa món
- Giò lụa Huế
- Thịt heo luộc
- Giá chua, miến Huế
Mâm cỗ miền Trung thể hiện sự tỉ mỉ, chu toàn và lòng hiếu khách.
Mâm cúng Tất niên miền Nam
Mâm cúng Tất niên miền Nam thường giản dị nhưng đậm ý nghĩa cầu may, cầu an:
- Bánh tét
- Củ cải ngâm nước mắm
- Củ kiệu
- Chả giò
- Thịt kho tàu
- Thịt heo luộc
- Nem
- Canh khổ qua nhồi thịt
- Canh măng
Trong đó, canh khổ qua mang ý nghĩa “khổ qua”, mong những điều không may mắn của năm cũ sớm qua đi.
Văn khấn cúng Tất niên
Dưới đây là bài văn khấn cúng Tất niên theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), được nhiều gia đình sử dụng:
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!Con lạy chín phương trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái tuế Chí đức Tôn thần.Con kính lạy các ngài bản cảnh Thành hoàng Chư vị đại vương.
Con kính lạy các ngài ngũ phương, ngũ thổ long mạch, tài thần,
bản gia Táo Quân cùng tất cả vị thần linh cai quản ở trong xứ này.Con kính lạy chư gia cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ,
tiên linh nội ngoại họ…Hôm nay là ngày … tháng Chạp năm …
Tín chủ chúng con là …
Ngụ tại …Trước án kính cẩn thưa trình:
Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.
Hôm nay là ngày … Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến
sắm sanh phẩm vật, hương hoa cơm canh thịnh soạn,
sửa lễ Tất niên, dâng cúng thiên địa tôn thần,
phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh.Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế,
cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên,
bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa,
phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật,
phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng,
luôn luôn mạnh khỏe, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành,
gia đình hòa thuận.Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Nam mô a di đà phật!
Lưu ý khi cúng Tất niên
- Không chuẩn bị sơ sài: Mâm cúng Tất niên không cần quá cầu kỳ nhưng phải gọn gàng, sạch sẽ, có các món truyền thống ngày Tết, phù hợp điều kiện gia đình.
- Dọn dẹp bàn thờ, nhà cửa: Trước khi cúng cần lau dọn bàn thờ và không gian sinh hoạt để lễ cúng diễn ra trang nghiêm.
- Đảm bảo sự sum họp: Nên có đầy đủ các thành viên trong gia đình để thể hiện ý nghĩa đoàn viên, ấm cúng.
- Giữ không khí hòa thuận: Tránh cãi vã, to tiếng; nên nói chuyện vui vẻ, những điều tốt lành để khởi đầu năm mới may mắn.
Lễ cúng Tất niên không chỉ là một nghi thức tâm linh quen thuộc mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về sự tri ân, đoàn viên và khởi đầu mới. Dù cúng Tất niên vào ngày nào, giờ nào hay chuẩn bị mâm cỗ lớn nhỏ ra sao, điều quan trọng nhất vẫn là lòng thành kính và không khí sum vầy của gia đình. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ tất niên là ngày nào, nên cúng Tất niên vào thời điểm nào để chuẩn bị chu đáo, đón năm mới bình an, hạnh phúc và nhiều may mắn.
